شیمی درمانی

شیمی درمانی

شیمی درمانی چیست و چرا در اغلب سرطان ها از این درمان استفاده می کنند؟

آیا شیمی درمانی عوارض جانبی ایجاد می کند؟

برای کنترل عوارض بعد از شیمی درمانی چه اقداماتی باید انجام داد؟

در این مقاله سعی نموده ایم تا با تهیه مطلبی جامع و کامل در مورد شیمی درمانی ، به پاسخ بسیاری از پرسش ها بپردازیم برای دانستن درمان با روش شیمی درمانی بهتر است که این مقاله را تا آخر مطالعه نمایید.

شیمی درمانی یا کیموتراپی روشی برای درمان  انواع سرطان ها است که از برخی داروهای شیمیایی (به صورت تزریقی یا خوراکی یا روش های دیگر) برای کشتن سلول های بیمار و سرطانی استفاده می کنند. اما این روش مانند سایر روش های درمان دارای عواض خاصی می باشد که عوارض جانبی شیمی درمانی برای هر فرد متفاوت است. این عوارض بسته به نوع سرطان، موقعیت، داروها و دوز و سلامت عمومی بیمار بسیار وابسته می باشد.

علت عوارض جانبی شیمی درمانی

شیمی درمانی بر روی سلول های فعال کار می کند. سلول های فعال سلول هایی هستند که در حال رشد و تقسیم شدن بیشتر سلول های مشابه می باشد. اما باید متذکر شویم که سلول های سرطانی فعال تر از سلول های سالم می باشند. این عارضه می تواند شامل سلول های خون، دهان، دستگاه گوارش و فولیکول های مو به حساب آید. عوارض جانبی هنگامی رخ می دهد که شیمی درمانی باعث صدمه رسانیدن به این سلول های سالم شوند.

باید بگوییم که امروزه کادر مراقبت بهداشتی می تواند به بیمار برای جلوگیری یا درمان بسیاری از عوارض کمک نماید. اخیرا داروهای زیادی برای عوارض جانبی در مقایسه با گذشته تولید شده است. پیشگیری و درمان عوارض ، به نام مراقبت تسکین دهنده یا مراقبت حمایتی، بخش مهمی از درمان سرطان می باشد. پزشکان و دانشمندان  در حال تلاش می باشند که داروهایی را تولید کنند که عوارض جانبی کمتری برای بیمار ایجاد کند و بیمار از شیمی درمانی هراسی نداشته باشد.

شیمی-درمانی

شایع ترین عوارض شیمی درمانی

داروهای مختلف باعث عوارض متعددی می شوند. برخی از انواع شیمی درمانی معمولا عوارض خاصی ندارند. اما در صورت رخداد ممکن است ازبیماری به دیگری متفاوت باشد. در صورت ایجاد هر گونه عارضه باید فورا به انکولوژیست خود مراجعه نمایید.

برای بسیاری از انواع شیمی درمانی، عوارض جانبی نشان می دهد که درمان خوب کار نمی کند. اما ممکن است که این پروسه در برخی نشانگردرمان هدفمند باشد.

رایج ترین عوارض شیمی درمانی عبارتند از:

خستگی و کسالت مداوم: خستگی در تمام وقت که شایع ترین عارضه شیمی درمانی است.

سردردهای ناگهانی

دردهای عضلانی

دل دردهای شدید

وجود درد در سیستم عصبی

سوزش، بی حسی یا تیرگی در انگشتان دست و پا

بیشتردردها مربوط به شیمی درمانی به مرور کمتر می شوند. با این وجود، آسیب عصبی با هر دوز، اغلب بدتر خواهد شد. گاهی اوقات وقتی این اتفاق می افتد که داروهایی که باعث آسیب عصبی می شوند، باید متوقف شوند. این  پروسه می تواند ماه ها یا سال ها برای آسیب عصبی از شیمی درمانی به منظور بهبود یا از بین بردن آن طول بکشد. در بعضی از بیماران این عارضه، هرگز به طور کامل از بين نمی رود.

باید متذکر شویم که گاهی منشاء درد به خاطر شیمی درمانی نمی باشد و در بیماری های دیگر ممکن است باشد.

شیمی درمانی باعث ایجاد زخم های دهان و گلو می شود که این عارضه باعث زخم های دردناک در این قسمت ها خواهد شد. به این زخم ها موکوزیت می گویند که معمولا ۵ تا ۱۴ روز پس از درمان اتفاق می افتد. زخم ها می توانند آلوده شوند.  بیماران باید به منظور کنترل این عارضه در حفظ تمیزی دهان و دندان اهمیت ویژه ی اعمال کنند تا از خطر ابتلا به این زخم ها کمتر شود. هنگامی که درمان به پایان می رسد، زخم های دهان معمولا به طور کامل از بین می روند.

اسهال: گاهی در انجام این درمان حرکات روده شل یا آبدار می شود، در نتیجه بیمار دچار اسهال خواهد شد.

تهوع و استفراغ: شیمی درمانی می تواند باعث تهوع و استفراغ در بیمار شود.

یبوست:  شیمی درمانی می تواند باعث یبوست شود. این بدان معنی نیست که حرکت روده ی اغلب به اندازه کافی و یا داشتن حرکت های روده ی دشوار شده باشد بلکه داروهای دیگر، مانند داروهای درد، باعث یبوست می شوند. متذکر می شویم که خوردن مایعات کافی، غذا متعادل و ورزش مناسب می تواند خطر ابتلا به یبوست را کاهش دهد.

ایجاد اختلالات خون  در مغز استخوان بیمار: گفته می شود که بافت اسفنجی داخل استخوان های بیمار واقع می باشد. این سلول های جدید خون را ایجاد می کنند. شیمی درمانی این روند را تحت تاثیر قرار می دهد، بنابراین ممکن است عوارض جانبی از داشتن تعداد کمی از سلول های خونی ایجاد شوند. معمولا پس از شیمی درمانی، تعداد سلول های خونی به حالت طبیعی بر می گردند. اما در طول درمان، تعداد کمی از سلول های خونی می تواند باعث مشکلات شوند و باید از آن ها  به خوبی مراقبت نمود. به همین دلیل انکولوژیست حاذق اقدام به شمارش کامل خون (CBC) ، آزمایش CBC سطح گلبول های قرمز و گلبول های سفید خون را انجام می دهد. از دیگر روش ها شمارش پلاکت می باشد که این آزمایش تعداد پلاکت ها را در خون بیمار اندازه گیری می کنند. پلاکت ها سلول هایی هستند که خونریزی را متوقف می کنند. پزشک این روند را برای قرار دادن رگ های خونی و کمک به لخته شدن خون انجام می دهد.

مراقبت های بعد از شیمی درمانی

آیا بیماران بعد از پروسه شیمی درمانی دچار استخوان درد خواهند شد؟

انکولوژیست کدام میوه ها و غذاها بعد از شیمی درمانی توصیه می کند که استفاده شود؟

آیا شیمی درمانی عوارض جانبی حادی دارد؟

چگونه عفونت بعد از شیمی درمانی را مدیریت کنیم؟

آیا تغذیه باعث کاهش عوارض بعد از شیمی درمانی می شود؟

در این مقاله توضیحات جامع پیرامون مراقبت های بعد از شیمی درمانی گردآوری شده است، جهت کسب اطلاعات لازم در این زمینه بهتر است که این متن را تا انتها مطالعه نمایید. پس با ما همراه باشید.

اخیرا درمان سرطان با پرتودرمانی، هورمون درمانی، شیمی درمانی، جراحی، ایمنوتراپی و یا ترکیب چند روش ذکر شده باهم جهت خنثی نمودن سلول های سرطانی صورت می گیرد. البته باید بگوییم که در هرکدام از این روش ها ممکن است که موجب تخریب تعدادی از سلول های سالم در اطراف توده یا تومور ایجاد شده نیزخواهد شد.

مراقبت های بعد از شیمی درمانی

بیماربعد از مشاوره با انکولوژیست جهت انتخاب درمان ممکن است که علائم و نشانه هایی بعد از درمان در او ایجاد شود که عبارتند از:

  • خستگی و کسالت
  • چاقی
  • درد استخوان
  • اسهال
  • عدم داشتن میل به غذا
  • کاهش ناگهانی وزن
  • ریزش مو
  • خشکی دهان
  • یبوست
  • ایجاد برخی از مشکلات در ناحیه دندان و لثه
  • حالت تهوع و استفراغ
  • عفونت های داخلی
  • ناراحتی در ناحیه گوارش
  • داشتن سوزش در دهان و گلو
  • اختلال و ناهنجاری در چشایی و بویایی
  • و…

یکی از سوالاتی که اغلب بیماران شیمی درمانی از فوق تخصص سرطان شناسی خود می پرسند در این است که چه کنیم بعد از شیمی درمانی دچار عفونت نشویم؟

پاسخ پزشک براین پرسش این می باشد که:

  • قبل از شروع پروسه درمان بهتر است که دندان و لثه را نزد یک دندانپزشک چکاپ انجام داده باشند.
  • عدم قرار گیری در برابر افرادی که دچار سرماخوردگی شده اند و همچنین رفتن در اماکن پر جمعیت و ازدحام و اجتناب از روبوسی زیرا ممکن است که عفونت از طریق آن افراد به بیمار منتقل شود.
  • داشتن استراحت کافی همراه با مصرف مواد غذایی مایع و آبکی در طول درمان مهم است.
  • بهتر است که بیمار هر روز استحمام کند و بهداشت دهان و دندان را رعایت نماید.
  • شستشوی مرتب دست ها بعد از انجام هر کاری حتی اگر کوچک باشد.
  • مصرف برخی از ویتامین و املاح ممکن است مضر باشد پس برای این منظور بهتر است که اطلاعات لازم رااز پزشک بخواهید.
  • قبل از مصرف دارو به خصوص آنتی بیوتیک حتما باید مشاوره های لازم رااز پزشک دریافت نماید.
  • در صورتی که قسمتی از بدن دچار زخم شود، باید فورا با بتادین آن را ضدعفونی نماید و سپس پانسمان کند.

شایان ذکر است که بگوییم به منظور کمک به روند بهبودی بیمار باید در روز میوه های تازه و سبزیجات را همراه با نان و غلات استفاده نمایید و از مصرف چربی، نمک، شکر، سوسیس و کالباس و ترشیجات اجتناب نماید.

چکیده مطلب

بعد ازدرمان تیم پزشکی از بیمار می خواهند که هر چند وقت یک بار برای معاینات فیزیکی منظم و آزمایشات پزشکی مراجعه نماید. اغلب اوقات داروهای شیمی درمانی را با بیمه می تواند تهیه نمود.

به منظور کسب اطلاعات بیشتر در زمینه ای سرطان و انواع سرطان ها بهتر است به یک انکولوژیست باتجربه و حاذق مراجعه شود که ما در اینجا دکتر علیرضا احمدی را معرفی می نماییم. شماره مطب: ۷۱۰۶۲۵۰۰

باتشکر سایت دکتر علیرضا احمدی فوق تخصص سرطان و انکولوژیست

برخی مقالات مرتبط

سرطان غدد لنفاوی

سرطان خون

سرطان پستان

سرطان گوارش

و…

2 thoughts on “شیمی درمانی

  1. ستایش - آذر ۲۸, ۱۳۹۷ در ۷:۴۱ ق.ظ

    سلام و عرض ادب
    بعد از شیمی درمانی آدم تب میگیره؟
    میشه کاری کرد که بیمار نگیره؟

    پاسخ
    • drahmadi - آذر ۲۸, ۱۳۹۷ در ۹:۲۶ ق.ظ

      خطر عفونت بعد از شیمی درمانی بالا میرود که با استفاده از آنتی بیوتیک وداروی افزایش گلبول سفید میتوان عفونت را پیشگیری ودرمان کرد.

      پاسخ

پاسخ

13 − 5 =